Transferci
Transferci
Transferci
Transferci
Transferci
Transferci
Transferci
256 saat

Transferci

Yapılışı

Kurşunlu Vitray

Bir kurşunlu vitrayın yapımı sıra ile aşağıdaki hususların yerine getirilmesi sağlanır.

1. Eskiz hazırlanması
2. Kartonlama ve kalıplama
3. Cam kesme
4. Kurşun hazırlama
5. Sabitleştirme, lehimleme macunlama
6. Monte etme

Eskiz hazırlanması: Eskiz hazırlama esnasında öncelikle çalışmanın konusu ve uygulanacağı alana uygunluğu düşünülerek tasarlanmalıdır. Uygulanacak yerin dış ölçüleri esas alınarak 1/10 oranında bir kağıda çizilir. Bu çizimde dış çizgiler çok önemli değildir. Sadece kurşunların yerleşme düzenini sağlaması açısından önem taşır. Bu çalışmaların kenarına siyah paspartu konur veya değişik renkli kağıt kullanılarak da paspartu yapılabilir. Daha sonra eskizin renklendirilmesi yapılır. Bu renklendirme suluboya, renkli kuru kalem ve flamastır (keçeli kalem)’la yapılır. Flamstır bu konuda en iyi sonucu verir. Çünkü bu renkler cam renklerine daha yakındır. Kağıt olarak da ışığı geçiren aydınger gibi kağıtların kullanılmasında yarar vardır.

Resimleme işi yapıldıktan sonra kuşun çubukların, yapılan yerin mimarisine göre çizilmesi çok önemlidir bu çalışma yapılırken mimariye uygunluk ve kayıtların taşıma konumu düşünülerek taşın parçalanma yapılması lazımdır. Genel olarak da toplam bir metrekareden fazla yüzeylerden büyük çalışma yapılması halinde istenmeyen sarkmalar, bombe yapısı gibi olaylarla karşılaşma ihtimali olduğundan işin uzun ömürlü olması pek mümkün olamayabilir. Çünkü kurşunlar yapıtın ayakta durması için en büyük dayanaktır. Güzel bir eskiz, pencerenin şekli kadar çevresinde bulunan diğer mimari elemanlarla da uyum içinde olmalıdır.

Mimarideki bu stilin yanında, eskiz ışık düzeni göz önüne alınarak renklendirilmeli, açıklığı ve koyuluğu çevresindeki düzene göre ayarlanmalıdır. Eskiz çizilmeden önce çalışmanın konulacağı yerin görülmesinde oldukça büyük yarar vardır. Konu seçiminde eser sahibinin görüşü göz önüne alınarak eskiz çizilmelidir. Tabi bunu yaparken, mimariye uygun olmayan uygulamalar yapmaktan çekinmek gerekir. Her vitray sanatçısı kendine özgü eskiz hazırlayabilir. Bu kişinin bu konudaki bilgi ve becerileri doğrultusunda olacaktır. Önemli olan şey sonucun iyi olmasıdır.

Yapılan eskizde kurşun konturlar mutlaka gösterilmeli, kurşunların seyrekliğine, hareketlerine dikkat edilmeli, çizgi kontrastları göz önüne alınarak, resmin içinde uygulanan çizgilerin dengesi kurulmalıdır. Bu çalışma yapılırken kurşun çubukların kalınlığı göz önüne alınıp orantılı olarak çizim yapılmalıdır. Çok önemli bir konuda, kesilemeyecek ve kesilmesi zor olabilecek cam biçimler düşünülerek eskiz çizilmesidir.

Kalıp Hazırlama: Kurşunlu vitrayda camları kesmek için en pratik ve doğru çözüm kullanılacak camları kesmek için kartondan kalıp hazırlamaktır. Çalışma hazırlanan eskizin 1/1 oranında büyütülmesiyle başlar. Büyütülen eskiz daha sonra kartona geçirilir. İlk büyütme yağlı kâğıt denen kağıt kullanılarak işlem yapılır. Hem yağlı kağıda hem de kartona geçirilen desenler numaralanır. Renkler içinde çeşitli işaret ve harfler kullanılabilir. Bunun için kullanılacak kartonun çok yumuşak ve ince olması sonuç vermez. 1 mm.’den kalın olan kağıt ve kartonlarda elmasın yürümesini engeller. Daha sonra karton içindeki çizgiler vitray makası ile kesilir. Eğer vitray makası yoksa kullanılacak kurşun çubuğun et kalınlığı kadar olan kısım maket bıçağı ile çıkarılarak bu işlem yapılır. Burada bahsedilen kalınlık H şeklindeki kurşunun iki cam arasında kalacak kısmının kalınlığıdır. Vitray makası ise işin daha pratik olarak yapılmasını dağlar. Buy makasın özelliği kartonu keserken yine kurşun çubuğun et kalınlığı kadar bir parça çıkarmasıdır. Bu kesimden sonra çıkarılan kalıplar bu yapıştırıcı ile eskiz kağıdının üzerine yapıştırılır. Böylece elde edilen kalıplar cam kesmek için ölçü olarak kullanılır.

Cam Kesme: Vitray yapmak için cam kesimi oldukça önemli bir iştir. Yapılacak doğru ve hatasız kesim, daha sonra örme işlemi yapılırken büyük kolaylık sağlar. Cam kesmek için büyük elmas adını verdiğimiz aletle kesim yapılır. Aslında kesme işlemi değil de cam çizme demek daha doğru olur. Daha önce bu iş kızgın havyalarla yapılırdı. Bugün çelik cam keseceği veya elmas tabir ettiğimiz aletlerin çok çeşitleri bulunmaktadır. Fakat bunların hepsinin işlevi aynıdır.

Kurşunlu vitrayda iki yöntemle cam kesme (çizme) mümkündür. Bunların biri karton kalıp çıkarmadan büyütülen 1/1 oranındaki resim üzerine konan camın düz kısmı üst tarafa getirilip kurşun payı göz önüne alınarak çizilir. Sonra çizilen camlar kırılarak birbirinden ayrılır. Bu iyi bir yol değildir.

İkinci yok ise daha önce çıkarılan karton kalıpları camın üzerine konularak etrafı elmasla çizilir. Bu çizim, elmas dik tutularak yapılır. Sonra çizilen cam elle veya cam pensesiyle kırılır. Kırılmanın kolay olası için çizilen camın ters yüzüne vurulur. Hafif çatladıktan sonra kırma işlemi daha kolay olur. Elle veya penseyle yapılan kırma işlemi, çizilen camın çizgi yönünün aksine bastırarak yapılır. Bu işlem iki elle yapılırsa cam kenarının daha düzgün kırılması sağlanır.

Kırılan camlar kalıplarıyla birlikte eskiz kağıdının üzerine konulur. Eğer ölçekteki camlardan birden fazla kesim yapılacaksa yine bunlar kartonla birlikte üst üste resmin üzerine konulur.

Camı çizerken elması gaza batırıp bu işlemi yapmak hem (elmas) çeliğin bozulmamasını hem de çizilmenin kolay olmasını sağlar. Buna rağmen camların kenarları hala düzgün değilse bunları taşla düzeltmekte yarar vardır.

Tam yuvarlak parçalar için, cam pergeli denen aletle camı çizerek kesim yapılır. Oval parçalara gelince, önce iç eğriler varsa onlar çizilip çıkarılır. Sonra diğer düz tarafın çizilip çıkarılması gerekir. Düz şerit camların kesiminde bant düzenekler geliştirilerek aynı genişlikteki camlar düzgün olarak çıkarılır.

Cam keserken camı iyi tanımak gerekir. Camın sertliği ve cinsinin özelliğini bilmek gerekir. Camların kesilmesinden sonra üzerine tekrar kalıplar konularak kontrol edilir.

Yapıştırma Vitray

Yapılan eskizin kartonları aynen kurşunlu vitrayda olduğu gibi hazırlanır. Cam boyutlarını belirten karton normal bir makasla kesilir ve aynı büyüklükte cam parçaları kesilip çıkartılır. Burada cam parçaları hiç aralık bırakılmaksızın birbiri yanına oturtulur. Kesilmiş olan cam parçaları renksiz bir cam yapıştırıcı ile taşıyıcı cam üzerine yapıştırılır. Bu işte pencerenin büyüklüğü ile taşıyıcı cam kalınlığı doğru orantılıdır. Yani yüzey ne kadar büyürse taşıyıcı cam kalınlığı da o nispette büyür.

½ metrekareyi aşan yüzeyle için en az 4 mm., 1 metre kareden 2 metrekareye kadar 5 mm., 2 metrekareden 3 metreye kadar 7-8 mm. ve daha büyük ölçüler içinde kalın destek camı kullanılmalıdır. Bilhassa bu gibi işlerde camın bulunduğu yere rüzgar şiddeti hesaplanıp gerekli büyüklük ve kalınlık ona göre ayarlanmalıdır. İnce cam kullanıldığında bomba, ısı ve hava değişimlerinin taşıyıcı camda meydana getireceği genleşme, sallama ve titreşimler nedeniyle yapıştırılan camlar döküleceği gibi destek camı da kırabilir.

Yapıştırma tekniğinde yapıştırılan camların taşıyıcı camla birleştiği yüzeylerinin düz olması gerekir. Aksi halde yapışan yüzeylerin az olmasıyla tutunma gücü zayıflaşır.

Genellikle insanların dokunacağı yerlerde ve camların tozdan etkileneceği durumlarda camın ön tarafında bir ikinci cam koymakta yarar vardır.

Bu ikinci camların yanı sıra görünüm bakımından da zararları vardır. İç aydınlığın fazla olduğu yerlerde cam üzerinde içerinin, içeride bulunanların görüntüleri ve ışıların refleleri görülür. Bu nedenlerle zorunlu kalınmadıkça ikici cam pek kullanılmamalıdır.

Şayet yapılan camlar demir vb. metal kasa ve çerçevelerle yetiştiriliyorsa, çerçevelerin lamba içlerine lastik, keçe veya macunlu kalın kumaş şeritleri konulmalıdır. Böylece kasaya veya çerçeveye yerleştirilirken küçük bir kenar yada köşe üzerine çökecek büyük kuvvetin sert temasını önleyerek camın kurulmaması sağlanmış olur. Ayrıca yumuşak ara malzemesi camla metal çerçeve arasında olabilecek boşluğun giderilmesini sağlar. Titreşim ve sarsıntıya karşı amortisör görevi görür.

Daha sonra lamba boşluğunun kapatılması için ya lastik şerit yada cam macun kullanılır.

Yapıştırma cam tekniğinde ışık şiddetini çoğaltmak ince camla yapılmış bir vitrayda betonlu vitray havasına yaklaşma ve zorunlu olan kalın konstrüksiyonun etkisini azaltma düşüncesiyle bazı araştırmalar yapılır. Türkiye de yapıştırmayı vernikle ve bilhassa çabuk kuruması sebebiyle selülozik vernikle yapılmaktadır. Bu pratik ve ucuz bir yoldur. Taşıyıcı cam üzerine yapıştırdığım camlar arasında boşluklar bırakılır, bu boşluklar harç macun vb. maddelerle doldurulması iyi sonuçlar alınmasını sağlar. Macunun kalın yüzeyleri kapatması güç olmakla birlikte iyide görünmez. Ayrıca kalın macun tabakası güç olmakla birlikte iyide görünmez. Ayrıca kalın macun tabakası zamanla çatlayacaktır. Harçla yapılan doldurma harcın suyu verniği bozduğu gibi camın genişlemesiyle harcın genleşmesinin eş olmayışı ve harç kalınlığının çok ince oluşu kuvvetlilik telkin etmez. En son yapılan doldu maddesi iyi sonuç vermiştir. Şöyle ki, 1 ölçek porland çimentosu 3 ölçek temizlenmişince dere kumu veya çok iyi yıkanmış deniz kumu siyah renk elde etmek için 2/5 ölçek siyah toz boyayı birbirine karıştırıp su yerine inceltilmiş plastik tutkal kullanılarak yapılan karışımla bir arada doldurulur. Tutkalın suyu sızıp verniği bozmaz. Zamanla sertleşip çok dayanıklı bir hale gelir.
Yine üzerinde durulan ve uygulanan bir yol mozaik tekniktir. Burada 1/9 cm. kareden 4 cm2 ye kadar değişik ölçülerde kesilen cam parçalarıyla yapılan vitraylarda bir çok tesir elde edilir. Şöyle ki, küçük parçalarla yapılan camda bir mozaiğin renk geçişlerini dağılımları ve kıvrıklığını daha doğrusu bütün olanakları kullanabilir. Küçük parçalar sayesinde gerekirse çok küçük ayrıntıda yapılabilir. En önemlisi bu küçük camlarının yanlarının ışık kırması ve yansıtması sayesinde bir pırıltı benzeri cam tekniklerinde olmayan bir renk cıvıltısı elde edilir.

Ayrıca bu yol ışık geçirgenliği olmayan duvar resimleriyle bir benzerlik, yakınlık sağlamaktadır.

Yapıştırılan cam parçalarının küçük oluşu tutunmada daha sağlamlık sağlamaktadır.
Yapıştırma tekniğinde başka bir yol renk katlarının birden fazla olarak kullanılmasıdır. Dolayısıyla aynı rengin ton ve nüansları yanı sıra değişik renklerin birbiri üzerine gelmesiyle başka renkler elde edilebildiği gibi renklerde derinlik de sağlanabilir.

Tiffany Vitray

Kurşunlu vitrayda olduğu gibi şablonlar camın üzerine konularak kenarları cam keseceği ile çizilir. Çizilen camlar elle veya cam pensesi ile birbirinden ayrılır. Kesilen camlar kalıplarla birlikte çizilen eskiz kağıtların üzerine konur. Eğer camların kenarları yeterli kadar düzgün değilse bunlar düzeltme dışında düzeltilir. Bundan sonraki işlem camların kenarlarının bakır folyolarla enleri 4 mm ile 7 m kadar genişlikte boyları 3 mm uzunlukta bulunmaktadır. Uygulayacağımız vitraya göre seçeceğimiz genişlikte bakır folyo ve camların etrafını çevreleyerek sarılır. Bu iş yapılırken camın iki yüzüne eşit gelecek şekilde bakır genişliğinin aynı olmasına özen gösterilir. Cama çerçeve gibi sarılan bakır folyonun daha sonra camın kalınlığından taşan parçaları, camın yüzey kısımları üzerine yatırılıp sert bir malzeme ile ezilerek camın üzerine yapışması sağlanır.

Kenarları tamamıyla bakır folyo ile sarılan camlar, çizilen desen üzerine konuma göre yerleştirilir. Eğer uygulama dörtgen şekilde ise desenin şekil bozulmadan dış konturlardaki camların kenarlarına desenin kaymaması için zemine çiviler çakılarak sabitleştirme yapılır.

Bu işlemden sonra artık çalışmanın lehimlenmesi gerçekleştirilir. Lehimleme piyasada bulunan %40 kurşun % 60 kalay karışımı ve içinde pastası da bulunan lehim teli kullanılabileceği gibi, bunun pahalı olması ve pastalarında tortu bırakacağı göz önüne alınarak daha ucuz bir bağlama malzemesi yapılabilir. Yukarıdaki karışıma uygun kalay ve kurşun ateşe dayanıklı kap içinde eritilmesi ile bu malzeme oluşturulur. Bunun oranı ise 1 kg. lehim için 600 gr. Kalayla 400 gr kurşundur. Böylece kap içerisinde eriyen karışım, bir tarafı açık bir demir veya alüminyum profilin içine dökülerek soğumaya bırakılır. Elde edilen malzeme Tiffany vitrayda kullanacağımız lehimdir.

Daha sonra sabitleştireceğimiz vitrayın lehimlenmesine sıra gelir. Bu işte 100 watt veya 150 wattlık havya kullanılarak elimizdeki lehimi cam aralarına folyoların üzerinde eritilerek camlar birleştirilir.

Eritilerek yapılan lehimde temizleme maddesi olmadığından bakırların üzerine lehim pastası sürülür. Eğer temizleme maddesi olarak kezzap sürüldükten sonra pasta sürülerek lehimleme yapılırsa daha iyi olur.

Bir tarafı tamamen lehimlenen vitrayın arkası çevrilerek aynı işlem buraya da yapılır. Eğer pastalı lehim teli veya pasta kullanılarak lehimleme yapılmışsa meydana gelen tortular önce tel fırça kullanılarak temizlenir. Ardından benzin ve hizar tozuyla temizlemek daha iyi sonuç verir. Bundan sonra da sıvı deterjan ve su ile temizleme yapılır.



*** Bu programda eğitim verilen merkezlerimizi ve ders saatlerini görmek için TIKLAYINIZ

Yükleniyor. Lütfen bekleyiniz.
Facebook'ta Paylaş
Twitter'da Paylaş

EĞİTİMİ VERİLEN MERKEZLER

[Tümünü Gör]

BAKIRKÖY
Program

BAKIRKÖY